Doğal Afet Olayları

DOĞAL AFETLER

(a) Afet Olayları

1- DEPREM

Kastamonu İli Kuzey Anadolu Fay zonunda yer almaktadır.Bu nedenle deprem a?ısından riskli bir alanda bulunmaktadır. Türkiye deprem bölgeleri haritasında 5 deprem bölgesi belirlenmiştir. Bunlardan ilk 4 derece deprem bölgesini Kastamonu'da görmek mümkündür.
Yerleşim birimlerinin hangi deprem bölgesine girdiğine bakacak olursak;
Kastamonu Merkez, Ara?, İhsangazi veTosya il?eleri 1.derece deprem bölgesinde,
Cide, Daday, Pınarbaşı ve Taşköprü il?eleri 2 derece deprem bölgesinde,
Ağlı, Azdavay, Devrekani, Doğanyurt, Hanönü, Küre, Seydiler ve Şenpazar il?eleri 3 derece deprem bölgesinde, Abana, Bozkurt, Çatalzeytin ve İnebolu il?eleri de 4 derece deprem bölgesinde yer almaktadır.
Yukarıdaki bilgilerden anlaşılacağı gibi Kuzey Anadolu fay hattına yaklaşıldık?a deprem riski artmakta, uzaklaştık?a da deprem riski azalmaktadır.
Ge?miş dönemlerde Kuzey Anadolu fayına bağlı olarak meydana gelen Çorum Kargın depremi Kastamonu İline bağlı Tosya İl?esinede büyük hasarlara ve can kayıplarına neden olmuştur.
Depremi önceden haber almak mümkün olmamaktadır.Bu nedenle deprem zararlarının önlenebilmesi veya en aza indirilebilmesi i?in yapılaşmalarda depreme dayanıklı binaların yapılması, inşaatlarda Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik esaslarına uyulması ve deprem esnasında ve sonrasında vatandaşların neler yapması gerektiği hususunda bilgilendirilmesi gerekmektedir. İş?isinden ustasına,müteahhidine,kontrolüne yöneticisine ve herkesin bu konuda eğitilmesi gerekir.

2- HEYELAN

Kastamonu İli tipik Karadeniz topoğrafyasına sahip bir yerleşim alanına sahiptir.Güneyde Ilgaz Dağları,Kuzeyde ise Küre Dağları ile ?evrilidir.Özellikle sahil kesimleri olduk?a engebeli bir topografyaya sahip olması ayrıca eğimin ve toprak kalınlığının fazla olduğu bölgelerde meydana gelmektedir.Olduk?a uzun bir kıyıya sahip Kastamonu'da sahile yakın kısımlarda jeolojik birimlerin tabakalı bir yapı göstermesi ve bu tabakalarında topoğrafyaya paralel olması heyelan olaylarını arttırmaktadır.Daha i? kesimlerde ise heyelan olayları genellikle toprak kalınlığının faz-
la olduğu ve yama? molozlarının bulunduğu alanlarda sıklıkla meydana gelmekte ve yer altı ve yüzey suları kayma hareketini hızlandırmaktadır.
Kastamonu İlinde yılın büyük bir döneminde yağış olmaktadır.Orman bitki örtüsünün olduk?a büyük alanlar kaplamasına rağmen jeolojik ve topoğrafik şartlar heyelan gelişimine uygun olduğundan şev ve lokal heyelanlar sürekli meydana gelmekte ve ?oğu kez konutlar ve köy yolları bu heyelanlardan olumsuz etkilenmektedir.
Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı en fazla heyelan olayları sahil kesiminde Cide Merkez ve köyleri, İnebolu Merkez ve köyleri,Çatalzeytin Merkez ve köylerinde meydana gelmektedir. İ? kesimlerde ise Tosya İl?esine bağlı köyler ile Ara? İl?esine bağlı köylerde diğer bölgelere göre daha fazla heyelan olayları görülmektedir.
Heyelanların önlenebilmesi veya zararların en aza indirilebilmesi i?in heyelan önleme yöntemlerinin uygulanması dışında ağa?landırmaya önem verilmesi ve bina temellerinin sağlam kaya üzerine oturtulması uygun olacaktır.

3- ÇIĞ

Kastamonu İli ve İl?elerinde kar yağışının yoğun olduğu bilinmektedir.Genellikle 35 C?'de daha dik eğilimli özellikle kuzeye bakan rüzgar alan ?ıplak yama?lar ?ığ oluşması i?in uygun alanlardır.Böyle yama?ların olduğu mahallerde 24 saatten fazla süre ile tipi şeklinde kar yağışı, bir defada 23 cm'den fazla karın birikmesi, kar üzerine yağmur yağması ile tipi sonrası 1,5 günden fazla ılık havanın hakim olması,muhtemel bir ?ığ oluşumu i?in uygun şartların oluştuğunu gösterir.Bu durumlarda bu alanlarda ikamet eden vatandaşlar uyarılması gerektiğinde konutlar boşaltılarak ge?ici iskan sağlanmalıdır.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (Afet İşleri Genel Müdürlüğü) tarafından her yıl kış mevsimi öncesi ?ığ riskli yerleşimler hakkında yayınlanan genelge Kaymakamlıklara, Belediyelere,Meteoroloji Müdürlüklerine, Orman Müdürlüklerine iletilerek vatandaşlara gerekli duyurular yapılmaktadır.

Kastamonu İli ve İl?elerinde bugüne kadar meydana gelen ?ığ olayları şunlardır:Küre İl?esine bağlı Avcıpınar ve Top?u köyü, Bozkurt İl?esine bağlı Şeyhoğlu köyü , Daday İl?esine bağlı Karaköy ,Şenpazar İl?esine bağlı Ayvatan köyü , Devrekani İl?esine bağlı Belova köylerinde ?ığ olayları meydana gelmiştir.Bunlardan Küre Avcıpınar ,Top?u köyü ile Bozkurt Şeyhoğlu köylerindeki ?ığ olaylarında can ve mal kaybı meydana gelmiştir.
Muhtemel ?ığ olaylarının meydana gelebileceği meskun alanlar Kaymakamlıklara,Orman İşletme Müdürlükleri ve Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü elemanlarınca tespit edilmiştir.

Bu alanlar:

ARAÇ:Kayapınar,Hacıoğlu,Palazlar,Doruk,Muratlı Okluk,Karacık,Köklüdere,Kovanlı,Güzlük,
ÇATALZEYTİN:Çatak,Sökü,Hacireissökü,Karacakaya,Kızılcakaya
HANÖNÜ:Hocavakıf,Kayabaşı,Çaybaşı,
TAŞKÖPRÜ:Aksökü,Kayadibi,Sarıseki köyleridir.

4- YANGIN

Kastamonu İli ve İl?elerinde meydana gelen yangınlar (Konutları etkileyen) genellikle ahşap ve birbirine yakın olan konutlarda meydana geldiğinden can ve mal kaybı fazla olmaktadır.Yangınların sobalardan ve elektrik ka?aklarından meydana gediği tespit edilmiştir.Yangın bir konutta başlamasına karşı evlerin birbirine ?ok yakın olması nedeniyle rüzgarın da etkisiyle başka konutlara da ge?mektedir.
Kastamonu İli ve İl?esinde meydana gelen ?ok hasarlı yangınlar ova köylerimizdeki ( Merkez, Taşköprü ve Tosya köyleri ) birbirine yakın olan konutların bulunduğu mahallelerde meydana gelmektedir.Yerleşim bakımından dağınık olan diğer köylerimizde yangın meydana gelmekte ancak konutlar birbirinden uzak olduğundan hasar az konutla sınırlı kalmaktadır.

(b) Afet Haberinin Alınması İle Yapılacak Görevler

Deprem,Heyelan,Çığ ve Yangın afetlerinden birinin haberinin alınması ile ön hasar tespitlerinin yapılması i?in müdürlüğümüz teknik elemanları afet bölgesine giderler.Afetlerden hangisi meydana gelmişse cinsine göre ön hasar tespiti yapılır.
A?ıkta kalan ailelere ihtiyaca göre acil yardım ödeneği istenir ve gelen ödeneğin dağıtımı sağlanır.Kızılayca sağlanacak ?adırlarda ge?ici iskan sağlanır.Ödenek durumuna göre kış sezonu i?in kiralama şeklinde konut temini de yapılabilir.

(c) Zarar Durumu

Deprem,Heyelan,Çığ ve Yangın gibi afet olaylarından birinin meydana gelmesiyle:
a)100 haneye kadar olan köylerde ve bucaklarda mevcut konutlaran en az 1/10'unun
b)100 haneden fazla olan köylerde ve bucaklarda en az 10 konutun
c)Nüfusu 5 bine kadar olan il?e ve illerde en az 20 binanın
d) '' 5-10 '' '' '' '' '' '' '' '' 25 ''
e) '' 10-30 '' '' '' '' '' '' '' '' 30 ''
f) '' 30-50 '' '' '' '' '' '' '' '' 40 ''
g) '' 50 binden fazla '' '' '' '' '' '' 50 ''

yıkılması veya bir daha oturulamayacak veya kullanılamayacak derecede ağır hasar görmesi halinde afet o yerin genel hayatına etkilidir.
Nüfusu 15 binden fazla olan il ve il?elerin mahalle (yani muhtarlık) teşkil eden kesimlerinde en az 10 binanın yıkılması veya onarımı mümkün olmayacak derecede ağır hasar görmesi halinde afet o yerin genel hayatına etkili sayılabilir.

( d ) Afetlerin Genel Hayata Etkili Olmasından Sonra Yapılan Çalışmalar

1) Afet sebebiyle,kendilerine ait bulunan konutları yıkılan,yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar gören afetzede ailelerin baba adı ve doğum tarihleriyle tesbiti

2) Afetzede ailelerden talep ve taahhütname alınması:Afetzede ailelerin talep ve taahhütname vermelerini sağlamak üzere durum mahallinde ilan olunur.İnşaat kredisi verilmesini yada bina yaptırılmasını isteyen afetzede ailelerin ilanın yapıldığı günden itibaren iki aylık süre i?inde talep ve taahhütname vermeleri şarttır.

3) Haksahipliği Çalışması:Süresi i?inde talep ve taahhütname verenlerin durumları inceleme komisyonunca incelenir.Afet sahası dışında 2.sağlam evleri olup olmadığı afetzedelerin nüfus kayıtlarından adı,soyadı,doğum tarihi ve baba adları belirlenerek hak sahipliği listesi belirlenir.
İnceleme komisyonu:İlgili mülki amirinin başkanlığında veya görevlendirdiği bir memurun başkanlığında:
a) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı mahalli kuruluşlarından bir.
b) Mahalli Tapu Dairesinden bir.
c) Belediye teşkilatı olan yerlerde Belediye Encümeninden bir,köylerde ise İhtiyar Kurulundan bir temsilcinin katılmasıyla oluşur.

4) A?ık Banka Bor?landırması ; Afet ?alışmaları tamamlandıktan sonra yatırım programına alınacak konutların hak sahiplerine verilecek kredilerin geri ödenmesinde bir aksaklık meydana gelmemesi i?in T.C.Emlak Bankasınca 7269 sayılı Kanuna göre A?ık Bor?landırma işlemleri yapılır.

5) Yeni Yerleşim Yeri Tespiti ;
a) Haksahibi ailelere yapılacak afet konutları i?in yeterli büyüklükte yeni yerleşim yeri tespiti yapılarak,öncelikle bu yerin kadastrosu yoksa Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünden bu yerin afet kadastrosunun yapılması sağlanır.
b) Haksahiplerine konut yapılmak üzere, yeni yerleşim yeri olarak se?ilen yerler, haksahiplerinin kendi yerleri ise haksahibinin hissesiz malik olması gerekmektedir.
c) Yeni yerleşim yeri olarak tespit edilen yerler Hazine adına kayıtlı ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığına tahsisleri sağlanır. Hak sahibi sayısına göre imar planı yapılması, mevcut imar planı varsa imar planı şartlarına göre vaziyet planı yapılır.
d) Yine aynı ama?la konut yapılmak i?in tespit edilen yerler,şahıs mülkiyetleri ise bu yerlerin kesin hak sahibi sayısına göre imar planı yapılması yeterli yerleşim alanının onanmasından sonra imar planı onama sınırına göre kamulaştırma yapılır.